Page 71 - Gıda, Tarım & Haynacılık

İşletmelere gelen sütler, işleme tesislerinde çiğ süt peynir, yoğurt ve ayran,
içme sütü, ayran, süt tozu, tereyağı, dondurma, kefir ve sütlü tatlılara işlenerek
değerlendirilmektedir. Bu işletmelerin %22,7’sini dondurma üretimi ile
uğraşmakta olup geri kalan %77,ünü ise süt, yoğurt, ayran, peynir, tereyağı ve
sütlü tatlılarla uğraşmaktadırlar. 2012 yılı TUİK verilerine göre bu işletmelerde
39.524 kişi istihdam edilmektedir.

Türkiye’de 2014 yılında üretilen 18,5 milyon ton çiğ sütün 8,625 bin tonu sanayiye
gitmektedir. Sanayiye giden sütün %50’si peynire, %21’i yoğurt ve ayrana,
%14’ü içme sütüne, %10’u süttozuna, %3’ü dondurma ve %2’si de tereyağına
işlenmektedir. Sanayiye giden sütten de 1.310 bin ton içme sütü, 630 bin ton
peynir, 1.101 ton yoğurt, 599 bin ton ayran, 46 bin ton tereyağı, 101 bin ton süttozu
ve 327 bin ton da dondurma üretilmektedir

TÜİK verilerine göre, çiğ sütler 2009 yılında 1570, 2010 yılında 1502, 2011 yılında
1608, 2012 yılında ise 1940 süt tesisinde işlenmektedir. Gıda Tarım Bakanlığı
Kayıtlarına göre ise 17.12.2011 tarihinde 2252 olan süt işleme tesisinin 01.01.2014
tarihinde 1429 adedi 01.01.2015 tarihinde ise 1727 adedi onaylı işletme haline
gelmiştir. 2015 sonu itibariyle bütün tesislerin onay alma mecburiyeti olduğundan
sene sonuna kadar bu rakamın 1800 civarında kalacağı tahmin edilmektedir. Süt
toplama merkezi sayısı ise 01.01.2014 tarihinde 4578 adet, 01.01.2015 tarihinde ise
5951 adet olmuştur. 17.12.2011 tarihinde 5943 olan süt toplama merkezi 01.01.2014
tarihine kadar 3149 adedi, 01.01.2015 tarihine kadar ise 4244 adedi onay almıştır.

Süt tüketimi gelişmiş ülkelerin çok gerisinde
Türkiye’de kişi başına tüketilen süt miktarı süt eşdeğeri olarak ortalama yılda
239 kg kadar tahmin edilmesine karşın, hane halkı besin tüketim araştırmaları,
yıllık tüketimin birey başına 65 kg civarında olduğunu göstermektedir. Bu
miktar, dünyada 110 kg, Asya’da 75 kg, Afrika’da 49 kg, Avrupa’da 270 kg, AB’de
288 kg, Kuzey Amerika’da 254 kg, Güney Amerika’da 165 kg, Orta Amerika’da 101
kg., Okyanusya’da 217 kg., İsrail’de 150 kg, İtalya’da 184 kg, Hollanda’da 574 kg
kadardır.
İçme sütü tüketimimiz ise 37 kg seviyelerinde olduğu tahmin edilmektedir ve bu
miktar gelişmiş ülkelerle karşılaştırıldığında oldukça düşüktür.
Örneğin İrlanda’da içme sütü olarak tüketim yıllık kişi başına 130 kg, İzlanda’da
120 kg, İngiltere’de 103 kg, Avustralya’da 107 kg, İspanya’da 86 kg, ABD’de 82
kg,Rusya’da 70 kg, Fransa’da 56, Almanya’da ise 50 kg’dır.

Süt içme alışkanlığının kazandırılması için Okul
Sütü Projesi’ne devam
ASÜD’ün Hükümet nezdindeki yoğun gayretleriyle ilk kez 2011- 2012 öğrenim
yılında uygulanan ve halen devan eden Okul Sütü Programı, genç nesillere süt
içme alışkanlığının arttırılması ve sağlıklı nesil yetiştirilmesi konusunda çok
büyük bir aşama olmuştur (Çizelge 7). Aynı zamanda bu programla, sektörün
arz fazlası olan döneminde fazla sütün bir kısmını piyasadan çekerek süt
hayvancılığının gelişmesine de imkân sağlanmaktadır. Bu proje bütün yıl boyu
her gün süt dağıtılmak suretiyle uygulamaya devam edilmelidir.

Süt Ürünleri Dış Ticareti
Türkiye 54 ülkeye süt ve süt ürünleri ihracatı yapmakta olup 2014 yılı toplam ihraç
miktarı 351 milyon dolardır. Dâhilde işleme rejimi kapsamında diğer sektör ihraçları
içinde yer alan süt ürünleri de dikkate alındığında bu rakam 400 milyon doları
geçmekte ve sektör 2023 hedefine süt ürünleri sektörü yakalamış vaziyettedir
(Çizelge 8). Pazarlarımızı daha çok Orta Doğu ülkeleri ile Türk Cumhuriyetleri
oluşturmaktadır. Başlıca ihraç pazarlarımız arasında Irak, Azerbaycan, Birleşik
Arap Emirlikleri, Kuveyt, Suudi Arabistan, KKTC, Kazakistan ve ABD yer almaktadır.
ASÜD ’ün Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı önderliğinde yürüttüğü “Türkiye
Süt Ve Süt Ürünleri Sektörünün AB Pazarına Girişinin Desteklenmesi Projesi’nin
başarı ile sonuçlanması ile AB ülkelerine de ülkemiz süt ve süt ürünü ihraç eder
hale gelmiştir. 2015 yılı içinde de Bakanlıklarımızın yardımlarıyla Çin pazarının da
açılacağını ümit etmekteyiz.

www.time-medya.com 71